Verslag bijeenkomst Senior.Nu! op 19 november 2008

Hoe lang ga jij nog door?

Om onze voorzieningen in de nabije toekomst op peil te houden, moet de arbeidsmarkt een groter beroep doen op ouderen. Met die boodschap opende minister Donner van Sociale Zaken woensdagavond 19 november 2008 in Sociëteit de Witte het platform Senior.Nu! dat een omslag in het denken over senioren in het maatschappelijke en politieke debat wil bewerkstelligen.

Uit cijfers blijkt dat mensen langer willen doorwerken dan vroeger en ouderen nu vitaler, hoger opgeleid zijn en langer leven. Minister Donner juicht het initiatief van Senior.Nu! toe. “De vraag moet niet zijn: hoe lang moet jij nog? Maar: hoe lang ga je nog door?” Met een structureel arbeidstekort tot 2040 moet een groter appèl op ouderen worden gedaan om door te werken. Het kabinet biedt daarom mogelijkheden voor uitstel van de AOW en wil werkgevers en werknemers extra belonen als ze tot hun 65ste werken, zoals een premiekorting voor werkgevers en een no risk-polis voor ziektekosten voor mensen vanaf 55. “Toch zal er iets moeten veranderen in de cao’s, vooral aan de begrenzing van 65 jaar. Het is de enige vorm van verplicht ontslag.”, aldus Donner. “Daarnaast moet de nadruk liggen op inzet van mensen tussen 62 en 65 jaar.” Ouderen moeten het beeld over hen zelf ook bijstellen, vindt hij. Scholing zou niet moeten ophouden bij 50 jaar. “Het is een kwestie van sociale innovatie.” De vier organisaties (MOgroep, Aedes, Actiz en CSO) die Senior.Nu! hebben opgericht bezien het initiatief ieder vanuit hun eigen gezichtspunt. Bestuurslid Rik Bovenberg van de MOgroep verwacht dat vrijwilligerswerk in de knel komt wanneer ouderen langer blijven werken. “Daarom maken we leuke pakketen, waarin ouderen op een volwaardige manier vrijwilligerswerk kunnen doen.” Han Noten, voorzitter van Actiz, wil dat zorgondernemers ouderen op maat gaan bedienen. “Ouderen zijn geen eenheidsworst meer.” De betaalbaarheid is een politieke keuze. “Je kunt ouderen vragen mee te betalen. We moeten dan wel oppassen dat we de collectiviteit niet om zeep helpen.”

Aedes-voorzitter Willem van Leeuwen ziet geen tekort aan nultredenwoningen. Het Ministerie moet eens ophouden met het willen vasthouden aan dat begrip: “Kleine voorzieningen maken een trap al veilig.” Wel staan seniorenwoningen leeg, omdat ouderen er niet willen wonen. “De overheid hanteert teveel één definitie voor een diverse groep. Als we luisteren naar wat ouderen willen, kunnen woningcorporaties daarop inspelen. Mensen kunnen dan blijven wonen waar ze willen en zorg komt naar hen toe.” Gijp van Soest, voorzitter van de samenwerkende ouderenorganisaties (CSO), wil met Senior.Nu! vooral een positieve grondhouding over ouderen stimuleren. “De derde en vierde generatie vanaf 65 jaar) willen constructief bezig zijn, dingen anders doen. We moeten een bewustwordingsproces in gang zetten waardoor de identiteit van ouderen weer terugkomt en we de kracht van pluriformiteit benadrukken.”

Van de vier grootste politieke partijen blijkt alleen de VVD voor afschaffing van het automatisch ontslag bij 65 jaar. Kamerlid Stef Blok wijst erop dat de andere partijen alleen maar tegen voorstellen hebben gestemd om (overheids)cao’s vrijer te laten. “We mogen zelfs geen advertenties plaatsen voor een politieagent van 62 jaar.” Jan de Wit (SP) wil een regeling voor mensen die willen doorwerken. “Het is in de huidige situatie wel heel moeilijk.” Ans Willemse-Van der Ploeg (CDA) denkt dat als mensen tot 65 doorwerken, ze ook daarna meer zullen doorwerken. “Ik zie het percentage werkende mensen tussen 60 en 65 oplopen tot 80 of 90 procent.” Agnes Wolberts (PvdA) wil de groep tussen 55 en 65 beter benutten en pleit voor een mentaliteitsverandering. “We mogen ouderen niet uit het arbeidsproces zetten, omdat ze te duur zijn. Hun productiviteit is hoger, omdat ze meer ervaring hebben en minder vaak ziek zijn. We moeten belemmeringen om langer door te werken wegnemen.”

De Amsterdamse huisarts Nico van Hasselt (84) vindt het onrechtvaardig dat een 65-plusser zich niet kan verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. “Het is fout dat de arbeidsongeschiktheidsverzekering afhangt van je verdiensten en niet van je werk.” De Wit wil een onderzoek naar de gevolgen van het flexibiliseren van werken na 65 jaar. “Dit soort vragen komt dan ook aan de orde.”

Wouter Boonstra, 2008.

Foto’s: Pieter Pennings